Uzun Yolculuktan Önce Kontrol Listesi
Şehir içinde günlük olarak kullandığınız bir araç, kısa mesafelerde birçok küçük aksaklığı size hissettirmez. Motor tam ısınmadan yol biter, lastikteki hafif basınç kaybı fark edilmez, akü her sabah zorlanarak da olsa aracı çalıştırır. Oysa 500 kilometrelik bir yolda aynı araç saatlerce sabit devirde, yüksek sıcaklıkta ve tam yükle çalışır. İşte bu yüzden yolculuk öncesi kontrol, bakım takviminden bağımsız olarak yapılması gereken ayrı bir iştir. Amaç aracı baştan aşağı elden geçirmek değil; uzun mesafede kritik hale gelebilecek birkaç noktayı, yola çıkmadan birkaç gün önce gözden geçirmektir.
Kontrolü Ne Zaman ve Nasıl Yapmalı
En sık yapılan hata, kontrolü yola çıkacağınız sabah bagajı yüklerken yapmaya çalışmaktır. O saatte fark ettiğiniz bir sorunu çözecek zamanınız olmaz; ya yolculuğu erteler ya da riski görmezden gelirsiniz. İdeal olan, planlanan tarihten üç ila beş gün önce yarım saatlik bir kontrol yapmaktır. Böylece bir sarf malzemesi sipariş etmeye, servise randevu almaya veya lastikçiye uğramaya vaktiniz kalır.
Kontrolü motor soğukken, düz bir zeminde yapın. Eğimli bir yerde park edilmiş araçta yağ ve soğutma suyu seviyeleri yanıltıcı okunur. Yanınızda bulundurmanız iyi olan birkaç basit şey vardır:
- Temiz bir bez ve el feneri
- Dijital veya kalem tipi lastik basınç ölçer
- Araç el kitabı (basınç ve sıvı tipi bilgileri için)
- Bir şişe saf su ve uygun antifriz karışımı
Lastikler, Frenler ve Yol Tutuşu
Uzun yolda aracın yolla tek teması dört avuç içi kadar lastik alanıdır ve yüksek hızda ısınan lastik, doğru basınçta değilse hem yakıt tüketir hem de yapısal olarak yorulur. Basıncı mutlaka lastikler soğukken ölçün; yolda dinlenme molasında ölçtüğünüz değer ısınma nedeniyle yüksek çıkar ve sizi yanıltır. Araç dolu gidecekse, kapı eşiğindeki etikette genellikle "tam yük" için ayrı bir değer yazar; bagajı ve arka koltukları dolduracaksanız bu değeri kullanın.
Diş derinliğine ek olarak lastiğin yanağına da bakın. Kaldırıma sürtmüş, balonlaşmış veya çatlamış bir yanak, uzun yolda patlama riski taşır. Lastik bakımı ve hava basıncı konusunu daha ayrıntılı ele aldığımız yazıda değindiğimiz gibi, stepnenin basıncı da unutulmamalıdır; ihtiyaç anında sönük bir stepne hiçbir işe yaramaz.
Frenlerde ise yola çıkmadan önce şu belirtilere dikkat edin:
- Pedalın normalden derine gitmesi veya süngerimsi hissettirmesi
- Fren sırasında direksiyonun bir tarafa çekmesi
- Metalik cızırtı veya sürekli ıslık sesi
- Fren hidroliği deposunun MIN çizgisine yaklaşmış olması
Hidrolik seviyesindeki düşüş çoğu zaman balata aşınmasının doğal sonucudur, ama sızıntıdan da kaynaklanabilir. Fren sistemi kontrolü ve uyarı işaretleri başlığı altında anlattığımız gibi, bu iki durumu ayırt edemiyorsanız yola çıkmadan bir uzmana baktırmak en doğrusudur. Uzun inişli dağ yolları planlıyorsanız bu kontrol daha da önem kazanır.
Motor Bölmesi ve Sıvı Seviyeleri
Kaputu açtığınızda gözünüzle yapacağınız beş dakikalık inceleme, çoğu yol arızasını önceden yakalar. Motor yağı seviyesini çubuktan okuyun; seviye alt çizgiye yakınsa yolculuk boyunca daha da düşeceğini varsayın. Yağın rengi ve kokusu da fikir verir; süt kahvesi görünümü veya yanık kokusu, yolculuğu ertelemeniz gereken işaretlerdir. Değişim aralığının sonuna yaklaştıysanız, yolculuk öncesinde motor yağı değiştirmek uzun mesafede motoru rahatlatır.
Soğutma sistemi, sıcak havada uzun yolun en çok zorladığı bölümdür. Genleşme deposundaki seviyeye, hortumların yumuşayıp yumuşamadığına ve radyatör peteklerinin böcek, yaprak gibi maddelerle tıkanıp tıkanmadığına bakın. Motor altında kuruma izleri, ıslak lekeler veya park yerinde damla izleri görüyorsanız sızıntı kontrolünü ciddiye alın.
Kısa bir kontrol sırası şöyle olabilir:
- Motor yağı seviyesi ve rengi
- Soğutma suyu / antifriz seviyesi
- Fren hidroliği ve varsa direksiyon hidroliği
- Cam suyu deposu (dolu ve mevsime uygun karışımda)
- Kayış gerginliği ve çatlak kontrolü
- Akü kutup başlarında oksitlenme ve gevşeklik
Aküsü üç yılı geçmiş bir araçla uzun yola çıkacaksanız, marş sırasında yavaşlama veya farların kısılması gibi belirtileri hafife almayın. Akü, sıcak havada da soğukta olduğu kadar hızlı yorulur.
Görüş, Aydınlatma ve Kabin Konforu
Gece sürüşü veya yağmur olasılığı varsa görüş netliği doğrudan güvenlik konusudur. Silecek lastikleri iz bırakıyor, cam üzerinde titriyorsa yolculuk öncesinde değiştirin; yeni takım birkaç dakikada takılır ve fark hemen hissedilir. Cam suyu deposunu su yerine uygun temizleme sıvısıyla doldurmak, böcek kalıntılarını sildiğinizde camın bulanmasını önler.
Aydınlatmayı tek başınıza kontrol etmek zordur; birinin yardımıyla kısa far, uzun far, sinyaller, dörtlüler, fren lambaları ve geri vites lambasını sırayla deneyin. Ampul yanmışsa yedeğini bagajda bulundurmak, gece yolda kalma riskini azaltır.
Kabin tarafında ise klima performansı ve kabin filtresi öne çıkar. Tıkalı bir filtre hem hava akışını azaltır hem de camların içeriden buğulanmasını hızlandırır. Uzun yolda kokular ve boğuk hava, sürücü yorgunluğunu artırdığı için bu ayrıntı sanıldığından önemlidir.
Bu kontrollerin tamamı, alışkanlık haline geldiğinde yarım saat